Apa Beza Agong, Raja dan Sultan ? Ramai Masih Salah Faham | Dalam sistem pemerintahan beraja di Malaysia, istilah Agong, Raja dan Sultan sering digunakan secara berganti-ganti oleh masyarakat umum. Walau bagaimanapun, penggunaan istilah ini sebenarnya mempunyai maksud dan kedudukan yang berbeza dari sudut sejarah, perlembagaan serta struktur pentadbiran negara. Kekeliruan tentang beza agong raja dan sultan berlaku kerana ketiga-tiga gelaran tersebut merujuk kepada institusi diraja, namun peranan, kuasa dan skop pemerintahan mereka tidak sama.

Malaysia mengamalkan sistem Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen. Oleh itu, pemahaman yang tepat mengenai beza agong raja dan sultan amat penting bagi memastikan masyarakat memahami struktur pemerintahan negara dengan lebih jelas dan teratur. Artikel ini akan menghuraikan secara terperinci perbezaan tersebut berdasarkan kedudukan dalam Perlembagaan Persekutuan, sejarah pembentukan Malaysia, serta fungsi rasmi setiap institusi diraja.

Apa Beza Agong, Raja dan Sultan? Ramai Masih Salah Faham

Siapakah Yang di-Pertuan Agong?

Yang di-Pertuan Agong merupakan Ketua Utama Negara bagi Malaysia. Gelaran penuh baginda ialah Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong. Baginda bukan sekadar simbol negara, malah memegang peranan penting seperti yang diperuntukkan dalam Perlembagaan Persekutuan.

Yang di-Pertuan Agong dipilih dalam kalangan sembilan orang Sultan negeri-negeri Melayu melalui sistem penggiliran setiap lima tahun sekali. Pemilihan ini dilakukan oleh Majlis Raja-Raja, iaitu badan yang dianggotai oleh sembilan Sultan serta empat Yang di-Pertua Negeri. Walau bagaimanapun, hanya sembilan Sultan mempunyai hak untuk memilih dan dipilih sebagai Agong.

Fungsi utama Yang di-Pertuan Agong termasuklah melantik Perdana Menteri, memperkenankan rang undang-undang yang diluluskan oleh Parlimen, menjadi Pemerintah Tertinggi Angkatan Tentera Malaysia, serta menjaga kedudukan agama Islam sebagai agama Persekutuan. Dalam konteks ini, beza agong raja dan sultan jelas kelihatan kerana Agong bertindak di peringkat Persekutuan, bukan hanya negeri tertentu.

Walaupun baginda mempunyai kuasa tertentu, Malaysia mengamalkan sistem Raja Berperlembagaan. Ini bermaksud kuasa Yang di-Pertuan Agong dilaksanakan mengikut nasihat Jemaah Menteri atau Perdana Menteri, kecuali dalam beberapa perkara yang membenarkan budi bicara baginda.

Siapakah Sultan?

Sultan ialah pemerintah tertinggi bagi sesebuah negeri Melayu yang mempunyai institusi kesultanan. Di Malaysia, terdapat sembilan negeri yang mempunyai Sultan iaitu Johor, Kedah, Kelantan, Terengganu, Pahang, Selangor, Perak, Negeri Sembilan dan Perlis.

Sebagai contoh, Sultan Johor memerintah negeri Johor, manakala Sultan Selangor memerintah negeri Selangor. Setiap Sultan mempunyai kuasa dan tanggungjawab tertentu di peringkat negeri, terutamanya dalam hal ehwal agama Islam dan adat Melayu.

Sultan bertindak sebagai Ketua Agama Islam bagi negeri masing-masing. Selain itu, Sultan juga memainkan peranan dalam melantik Menteri Besar dan memberi perkenan kepada undang-undang yang diluluskan oleh Dewan Undangan Negeri.

Beza agong raja dan sultan dapat difahami melalui skop kuasa. Sultan memerintah di peringkat negeri, manakala Yang di-Pertuan Agong berfungsi di peringkat Persekutuan. Namun begitu, Sultan boleh dipilih menjadi Yang di-Pertuan Agong mengikut sistem penggiliran yang telah ditetapkan.

Siapakah Raja?

Istilah Raja dalam konteks Malaysia lazimnya merujuk kepada pemerintah negeri Perlis. Negeri Perlis tidak menggunakan gelaran Sultan, sebaliknya menggunakan gelaran Raja.

Raja Perlis ialah pemerintah tertinggi negeri Perlis dan mempunyai kedudukan yang setara dengan Sultan dari sudut fungsi dan kuasa negeri. Perbezaannya hanyalah pada gelaran yang digunakan berdasarkan sejarah dan tradisi negeri tersebut.

Selain itu, dalam konteks umum bahasa Melayu, istilah raja juga boleh merujuk kepada pemerintah atau ketua sesebuah kerajaan. Namun dalam sistem perlembagaan Malaysia hari ini, istilah Raja secara rasmi merujuk kepada Raja Perlis.

Oleh itu, apabila membincangkan beza agong raja dan sultan, perlu difahami bahawa Raja Perlis mempunyai kedudukan yang setara dengan Sultan negeri lain, dan juga layak dipilih sebagai Yang di-Pertuan Agong.

Sistem Pemilihan Yang di-Pertuan Agong

Sistem pemilihan Yang di-Pertuan Agong adalah unik dan tidak terdapat di kebanyakan negara lain. Malaysia tidak mengamalkan sistem monarki mutlak atau pewarisan automatik bagi jawatan ketua negara di peringkat Persekutuan.

Pemilihan dilakukan oleh Majlis Raja-Raja melalui undian sulit. Hanya Sultan atau Raja yang berada dalam senarai giliran layak dipilih. Sekiranya seseorang Sultan menolak atau tidak layak, giliran akan diberikan kepada negeri seterusnya mengikut aturan yang telah dipersetujui.

Sistem ini menunjukkan bahawa beza agong raja dan sultan bukan sekadar pada gelaran, tetapi juga pada mekanisme pemilihan dan skop pemerintahan. Agong dipilih untuk tempoh tertentu, manakala Sultan dan Raja memegang jawatan secara turun-temurun mengikut sistem pewarisan negeri masing-masing.

Perbandingan Beza Agong Raja dan Sultan

Bagi memudahkan pemahaman, berikut ialah perbandingan utama antara ketiga-tiga institusi diraja ini:

Jadual ini menjelaskan secara ringkas beza agong raja dan sultan dari sudut fungsi dan kedudukan.

Mengapa Ramai Masih Salah Faham?

Kekeliruan dalam memahami beza agong raja dan sultan berlaku kerana masyarakat sering melihat ketiga-tiga institusi ini sebagai simbol diraja yang hampir sama. Selain itu, penggunaan istilah raja secara umum dalam bahasa harian menyebabkan ramai menganggap semua pemerintah negeri ialah raja.

Tambahan pula, media sosial dan perbualan tidak rasmi jarang membezakan istilah ini dengan tepat. Walhal, dari sudut perlembagaan dan undang-undang, setiap gelaran mempunyai peranan dan bidang kuasa yang jelas.

Kurangnya pendedahan pendidikan mengenai sistem Raja Berperlembagaan juga menyumbang kepada salah faham ini. Ramai mengetahui kewujudan institusi diraja, tetapi tidak memahami struktur dan perincian tanggungjawabnya.

Kepentingan Memahami Sistem Raja Berperlembagaan

Malaysia sebagai sebuah negara yang berdaulat bergantung kepada keseimbangan antara institusi diraja, badan eksekutif, legislatif dan kehakiman. Pemahaman yang tepat tentang beza agong raja dan sultan membantu rakyat menghormati struktur pemerintahan serta memahami fungsi sebenar setiap institusi.

Institusi Yang di-Pertuan Agong berperanan sebagai lambang perpaduan negara, manakala Sultan dan Raja menjaga kestabilan negeri masing-masing. Sistem ini memastikan wujudnya kesinambungan tradisi Melayu dalam kerangka demokrasi moden.

Kesimpulan

Secara keseluruhannya, beza agong raja dan sultan dapat difahami melalui tiga aspek utama iaitu skop pemerintahan, cara pelantikan, dan kedudukan dalam sistem Perlembagaan Persekutuan. Yang di-Pertuan Agong ialah Ketua Utama Negara di peringkat Persekutuan dan dipilih secara penggiliran, manakala Sultan dan Raja ialah pemerintah negeri yang memegang jawatan secara pewarisan.

Walaupun gelaran dan peranan berbeza, ketiga-tiganya memainkan fungsi penting dalam memastikan kestabilan politik, agama dan adat di Malaysia. Dengan memahami perbezaan ini secara mendalam, masyarakat dapat mengelakkan salah faham serta lebih menghargai keunikan sistem Raja Berperlembagaan yang diamalkan di negara ini.

Soalan Lazim Mengenai Beza Agong Raja dan Sultan

Rujukan

1. 9 Beza Sultan dan Agong - eguru.my
2. Perbezaan Yang Di-Pertuan Agong Dan Perdana Menteri - scribd.com